Pojawił się projekt ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, przewidujący nowelizację ustaw o PIT i CIT, które zapewnią korzystne rozwiązania przedsiębiorcom pomagającym uchodźcom z Ukrainy.
- Darowizny
Zgodnie z planowanym art. 52ze ustawy o PIT i art. 38w ustawy o CIT do kosztów uzyskania przychodów można będzie zaliczać darowizny „na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy”. Warunkiem będzie przekazanie ich:
- organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1057 ze zm.) lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących na terytorium Ukrainy,
- jednostkom samorządu terytorialnego,
- Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych,
- podmiotom wykonującym na terytorium Polski lub Ukrainy działalność leczniczą lub z zakresu ratownictwa medycznego.
Firmy pomniejszą przychód zarówno o cenę wytworzenia, jak i cenę nabycia towarów, a także koszty poniesione z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Będzie to możliwe, o ile wydatki te nie zostaną wcześniej w inny sposób zaliczone do podatkowych kosztów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne.
Przepisy te będą miały zastosowanie również wstecz, do przekazywanych darowizn i zrealizowanych świadczeń w okresie od 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
Podatnicy CIT nie będą mogli uwzględniać kosztów przekazanych darowizn przy obliczaniu podatkowej straty. Ma to zapobiec powstawaniu podatkowej straty na skutek takich darowizn (analogicznego przepisu nie przewidziano w ustawie o PIT).
Koszty darowizn dla Ukraińców nie będą brane pod uwagę również przy obliczaniu udziału dochodów w przychodach dla celów podatku minimalnego. Wynikać to będzie wprost z art. 38y ustawy o CIT.
Z kolei podmioty, które otrzymają lub już otrzymały darowizny dla Ukraińców (np. podmioty lecznicze), nie będą zaliczać ich do przychodów (nowy art. 52fz ustawy o PIT i art. 38x ustawy o CIT).
- Zwolnienia dla obdarowanych
Ustawodawca planuje też zwolnić z podatku dochodowego (PIT) świadczenia uzyskiwane przez obywateli Ukrainy przybywających na terytorium RP z Ukrainy od zwykłych osób fizycznych i firm. Chodzi o podatek do zapłaty którego zobowiązana jest osoba otrzymująca takie świadczenie. Obecnie podatkiem nie jest objęta pomoc otrzymana za pośrednictwem organizacji pozarządowych. Podatek uregulować trzeba, gdy wsparcie pochodzi bezpośrednio od osoby fizycznej czy przedsiębiorcy.
Nowe przepisy mają zwolnić z PIT wszelkie świadczenia, niezależnie od ich rodzaju (pieniężne, rzeczowe oraz nieodpłatne). Ustawa nie będzie tych świadczeń szczegółowo wymieniać ze względu na ich dużą różnorodność, uzależnioną od sytuacji w jakiej znalazł się uchodźca. Taką nieopodatkowaną pomocą może być np. udostępnienie lokalu mieszkalnego, zapewnienie żywności, sfinansowanie leczenia, czy też opłacenie nauki i kursów pozwalających na zmianę kwalifikacji zawodowych. Pomoc humanitarna ma być zwolniona z podatku dochodowego na podstawie nowego 52zg ustawy o PIT.
Uchodźcy będą też zwolnieni z podatku od spadków i darowizn.
Zwolnienie dla darowizn będzie przysługiwało obywatelom Ukrainy przybyłym z tego państwa do Polski w okresie od 24 lutego 2022 r. do 30 grudnia 2022 r.). Będzie ono wynikało z art. 39 nowej ustawy.
Obecnie osoby otrzymujące darowizny (w trzeciej grupie podatkowej) nie płacą podatku o ile wartość świadczenia (pieniężnego lub rzeczowego) od danej osoby nie przekracza 4 902 zł w ciągu 5 lat. W przypadku czteroosobowej rodziny jest to kwota 19 608 zł (po 4 902 zł na każdą osobę).
- Zerowa stawka Vat
5 marca 2022 r. weszło w życie rozporządzenie MFz dnia 3 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych, które wprowadza stawkę 0% VAT dla nieodpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług na cele związane z pomocą ofiarom działań wojennych w Ukrainie. Rozporządzenie ma charakter czasowy, stawka VAT w wysokości 0% dla wskazanych transakcji będzie mogła być stosowana do 30 czerwca 2022 r.
Tutaj wskazać należy, że w przepisach funkcjonują już rozwiązania podatkowe, które można wykorzystać, niosąc pomoc uchodźcom.
Są to m.in. ulgi pozwalające odliczyć od podstawy opodatkowania darowizny rzeczowe i pieniężne na działalność pożytku publicznego. W przypadku osób fizycznych (PIT) odliczenie może wynieść maksymalnie do 6 proc. dochodu, a w przypadku firm (CIT) – do 10 proc. dochodu.
Darowizny może otrzymać każda fundacja i zarejestrowane stowarzyszenie, w tym również stowarzyszenie zwykłe.
Darowiznę można przekazać na dowolnie wybrane działanie statutowe organizacji pozarządowej. Jeśli jednak darczyńca chciałby skorzystać z ulgi z racji przekazania darowizny, wówczas podstawą przyjmowania darowizny przez organizację są cele, dla których została ona powołana (zapisane w jej statucie). Cele, na które można przekazać darowiznę podlegającą odliczeniu od podstawy opodatkowania, muszą mieścić się w spisie określonym w art. 4 ustawy z 24.04.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2020 r. poz. 1057) – dalej u.d.p.p.w.
I tak zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 24 u.d.p.p.w. sfera zadań publicznych obejmuje m.in. zadania w zakresie pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą.
Od dochodu można także odliczyć darowiznę z poleceniem, czyli datek przekazany np. fundacji ze wskazaniem konkretnej osoby fizycznej tj. podopiecznego fundacji.
Zatem za pomocą odpowiedniej fundacji można wspomóc konkretną osobę z Ukrainy i odliczyć tę darowiznę. Wówczas formalnie obdarowanym będzie bowiem organizacja, a nie osoba fizyczna korzystająca z jej pomocy.
Dodatkowo naszym zdaniem bezpośrednie wsparcie w postaci opłacania czynszu za mieszkania dla ukraińskich pracowników oraz ich rodzin można zaliczyć do podatkowych kosztów. Takie wydatki są związane z działalnością pracodawcy. Zdaniem organów skarbowych wydatki na rzecz pracowników oraz ich rodzin wpływają na wydajność załogi i poprawiają atmosferę w pracy. Choć nie wynika to bezpośrednio z przepisów podatkowych to powyższe stanowi argumentację za zaliczaniem powyższych wydatków do kosztów podatkowych.
Co więcej w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 lipca 2021 r. nr 0111-KDIB1-1.4010.152.2021.4.ŚS organ podatkowy uznał, że spółka z o.o., która podpisuje umowy zlecenia z Ukraińcami, udostępnia im miejsca noclegowe i pokrywa opłaty – może wydatki z tym związane zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Zdaniem organu Spółka wykazała związek wydatków na zakwaterowanie Ukraińców z działalnością gospodarczą. Bez zapewnienia noclegów zleceniobiorcom miałaby bowiem kłopot z realizacją kontraktów. Skutkowałoby to utratą przychodów. W związku z powyższym wg Dyrektora KIS wydatki na zakwaterowanie są podatkowym kosztem.
Natomiast w przypadku niesienia pomocy osobom, które nie są zatrudnione – na ten moment można argumentować, iż działania wspierające ofiary wojny dotyczą strategii społecznej odpowiedzialności biznesu i na tej podstawie starać się zaliczyć wydatki na wsparcie do kosztów.
Zatem na ten moment jest możliwość obrony, że pewne świadczenia przekazane pracownikom i rodzinom pracowników-uchodźców nie stanowią w ogóle przychodu podatkowego. Istnieje też możliwość wsparcia bezpośrednio osób fizycznych poprzez darowizny, które po stronie tych osób są zwolnione z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn do prawie 5 tyś w ciągu pięciu lat podatkowych, ale takie darowizny na rzecz osób fizycznych nie mogą być na ten moment kosztem ani nie zmniejszają podstawy opodatkowania. Inaczej gdyby były przekazywane świadczenia na rzecz organizacji realizujących cele określone w ustawie o działalności pożytku publicznego, wówczas takie świadczenia mogłyby w ramach limitu zmniejszać podstawę opodatkowania.
Tak jak wskazywaliśmy na początku temat pomocy uchodźcom z Ukrainy jest przedmiotem zainteresowania naszego ustawodawcy i tutaj w najbliższym czasie należy się spodziewać kolejnych zmian zmierzających w kierunku wprowadzenia zwolnień i preferencji podatkowych zarówno dla przekazujących jak i otrzymujących wsparcie. Każda jednak forma pomocy i wsparcia powinna być rozpatrywana od strony podatkowej indywidualnie.
